گذری بر داستان بلند «مسخ» نوشته فرانتس کافکا با ترجمه‌ای از صادق هدایت

فرانتس کافکا یکی از بزرگ‌ترین و مهم‌ترین نویسندگان مدرن جهان است؛ چنان‌که آثار وی الهام‌بخش سه نسل از نویسندگانی بوده که در مسیر تجربه‌گری پیشتاز بوده‌اند.

به گزارش ثبات‌نیوز، مارکز در مورد کافکا می‌گوید: «اگر می‌دانستم که می‌توان این‌گونه داستان نوشت چه بسا داستان‌نویسی را بسیار زودتر شروع می‌کردم.» این سخن مارکز به آن معناست که خود او و بسیاری از نویسندگان مکتب رئالیسم جادویی در دهه‌های ۷۰ تا ۹۰، تحت‌تأثیر کافکا و داستان مسخ بوده‌اند و بخشی از الهامات داستان‌نویسی آنها متأثر از قلم این نویسنده آلمانی از سمت و سوی رئالیسم حرکت کرده و جهت دیگری پیدا کرده‌اند. مسخ داستان گره گوار است. مردی که یک روز صبح از خواب بیدار می‌شود و می‌بیند که به حشره‌ای عجیب تبدیل شده‌است. داستان با یک جمله شگفت‌انگیز شروع می‌شود که همان ابتدا تکلیف خواننده را روشن می‌کند و در ادامه باقی رویدادها به‌رغم اتفاق وحشتناک و عجیبی که در ابتدای داستان رخ داده‌است با روشی کاملا رئالیست‌گونه و واقع‌گرایانه تا انتها روایت می‌شود. آنچه در ادامه باعث شگفتی مخاطب می‌شود همین امر است که این مسأله و موقعیت غیرقابل‌باور چنان‌که باید، خانواده گره گوار را شوکه و هراسان نمی‌کند. آنها بیشتر از آن‌که متحیر و متعجب باشند، از عجز و ناتوانی گره گوار برای رفتن به سر کار و رسیدن به مسائل روزمره‌اش، ناراحت و کلافه می‌شوند. داستان بلند مسخ به شیوه‌ای سرد و ملال‌آور روایت می‌شود. به‌گفته برخی منتقدان، داستان مسخ و آنچه مد‌نظر کافکا بوده، نهاد و بنیاد خانواده است. در این داستان بلند، اعضای خانواده همدیگر را درک نمی‌کنند و چندان توجهی به خواسته‌های هم ندارند. نکته قابل تأمل آنجاست که خانواده تا مدتی گره‌گوار و نیازهایش را برطرف می‌کند و سعی در مراقبت از او دارد اما به محض آنکه می‌فهمند امیدی به بازگشت او به کار و روزی رساندن به خانه نیست، هرکدام مشغول کار خود می‌شوند و رفته‌رفته او را به حال خودش رها می‌کنند که این همان واقعیت تلخی است که حتا نهاد خانواده هم بر‌ اساس قوانین سخت و غیر‌قابل‌فهم باقی نهادها عمل می‌کند. پایان‌بندی داستان و وضعیت رقت‌باری که راوی از گره گوار و عاقبتش روایت می‌کند و کنش خانواده نسبت به موقعیت پیش‌آمده، اوج تنش داستان است. به‌واقع در تمامی آثار کافکا واقعیت زندگی روزمره انسان به کابوسی بزرگ بدل می‌شود که سرشار از رمز و رازهای دنیای درون است نه بیرون.