دین، قرآن و اندیشه

«پرسیدن مهم‌تر از پاسخ دادن است»

اثری پایه برای شروع فلسفه؛

«پرسیدن مهم‌تر از پاسخ دادن است» اثر مشترک دنیل کلاک و ریموند مارتین یکی از مهم‌ترین آثار پایه برای شروع فلسفه است که نخستین‌بار در سال ۱۹۸۸ منتشر شد و یکی از پرفروش‌ترین آثار مقدماتی این حوزه به شمار می‌آید.

به گزارش ثبات‌نیوز، «حافظه تاریخی بشر نام سقراط را به همراه پرسش و پرسشگری ثبت کرده‌است. پرسش‌های پی‌در‌پی سقراط تا بنیان باورهای افراد ادامه می‌یافت، آرامش خیالی دانایان را بر هم می‌زد، ذهنشان را بر‌می‌آشفت و آنان را به تأمل وامی‌داشت. گرچه نسل‌های بعد گفت‌وگوهای سقراط را از زبان افلاطون شنیدند اما گاه شیوه سقراط و پیام خوداندیشی او که روح فلسفه است در هیاهوی آرا و نظرات متفاوت گم شد و از دیدها پنهان ماند.

اگر با لشک کولاکوفسکی همصدا شویم که «فیلسوف نه بذر می‌پاشد و نه محصول بر‌می‌دارد. او تنها خاک را زیر‌و‌رو می‌کند و شخم می‌زند» و کار فلسفه را «ایجاد شک در امور به ظاهر روشن و قابل درک» و درگیر شدن با مساله بدانیم آنگاه باید بگوییم که این کتاب براستی فلسفه است.»

این بخش آغازین مقدمه حمیده بحرینی با کارنامه‌ای از ترجمه آثار فلسفی، بر اثر مشترک دنیل کلاک و ریموند مارتین از همان ابتدا توضیح می‌دهد چرا در فلسفه «پرسیدن مهم‌تر از پاسخ دادن است» و چطور این اصل زیربنای فلسفه را تشکیل می‌دهد.

دنیل کلاک عمدتا در فلسفه ذهن، هویت شخصی، علوم شناختی، فلسفه علم، فلسفه ریاضیات، فلسفه منطق، فلسفه دین و زیبایی‌شناسی فعالیت می‌کند. او استاد فلسفه در دانشگاه ویلیام پترسون نیوجرسی و وابسته به مرکز علوم شناختی دانشگاه روتگرز و بنیانگذار درمان فلسفی معروف به پویایی‌شناختی است.

نویسندگان این کتاب در زمانه‌ای که بشر بسیار قدرتمندتر و ذهنش بسیار انباشته‌تر از دوران سقراط است ما را به شیوه سقراطی به عرصه داشته‌ها و دانش‌هایمان می‌برند تا در پایان راه، «نمی‌دانمِ» سقراط را بر زبانمان جاری سازند. «نمی‌دانم»ی که به بیان آنان اصل حکمت است.

این کتاب در ۱۴ بخش «کجا؟»، «کی؟»، «کی؟»، «اختیار»، «معرفت»، «خدا»، «واقعیت»، «تجربه»، «آگاهی»، «کیهان»، «مرگ»، «معنا»، «اخلاق»، «ارزشها» به همراه سخن آغازین و پایانی سامان گرفته است.

بحرینی در ادامه مقدمه خود آورده است:

«آنان (نویسندگان) از ما دربارهٔ چیزهایی می‌پرسند که بدیهی و روشن می‌پنداریم و هر سؤالی را دربارهٔ آن‌ها احمقانه و دور از خرد. آنان از مکان می‌پرسند و از جایی که ایستاده‌ایم و از زمان و «جا»یی که به‌سر می‌بریم و اینکه «کیستیم»، و وقتی از «من»، «مکان من»، «زمان من» و… سخن می‌گوییم در واقع از چه سخن می‌گوییم؟ آیا واقعاً «مختاریم»؟ اگر آری چقدر و تا کجا؟ و اصلاً کدام کار ما مختارانه است؟ آیا دانش ما معتبر است و به حقیقت راه می‌برد؟ آیا استدلال‌های خداباورانه ما را به ایمان مبتنی بر راز سوق می‌دهند یا نه؟ آیا تجربه می‌تواند دست ما را در دست واقعیت و حقیقت بگذارد؟ ایمان چطور؟…شیوهٔ بایستۀ زندگی چیست؟ آیا بقا و جاودانگی در انتظار ماست؟ یا… .

پس از این گونه پرسش‌ها و به چالش کشاندن پاسخ‌های مرسوم و مألوف است که ما هم با نویسندگان کتاب همصدا می‌شویم که خرد در همین پرسشگری است. شاید بگویید اینها سؤال‌هایی کهن است که به آنها پاسخ‌هایی شایسته و از زوایای متفاوت داده‌اند، چه نیازی به طرح مجدد آنها از طرف دیگر، آیا این روش ما را به عرصه بی‌معنایی و آشوبناکی وارد نمی‌کند؟ بیشک پاسخ‌های داده شده فراوان اند، اما ادعای نویسندگان طرح پرسش و تمرین خوداندیشی است. نویسندگان کتاب هیچ ادعایی در دادن پاسخ‌های بهتر یا حتی نادرست بودن قطعی پاسخ‌های قبلی ندارند. گویی تنها می‌خواهند با طرح پرسش‌های مکرر و به زیر سؤال بردن پاسخ‌های داده شده ما را متوجه نقطه کورهای ذهن و ابزارهای دست بشر سازند.» (صفحه ۸).

چاپ بیست‌و‌ششم کتاب «پرسیدن مهم‌تر از پاسخ دادن است» را نشر هرمس با ترجمه حمیده بحرینی و ویرایش هومن پناهنده در قطع پالتویی و در ۲۱۶ صفحه روانه بازار کتاب کرده است.

منبع
خبرگزاری ایرنا
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا