نشانههای افسردگی را بشناسید

یک متخصص اعصاب و روان، کاهش علاقه و لذت، احساس خستگی مفرط، اختلال تمرکز، احساس بیارزشی یا ناامیدی، احساس گناه و افکار خودکشی را از نشانههای افسردگی برشمرد.
به گزارش ثباتنیوز، با فرارسیدن پاییز و کوتاهتر شدن روزها، بسیاری از افراد علاوه بر لذت بردن از زیباییهای رنگارنگ این فصل، افت خلقوخو و خستگی مزمن را تجربه میکنند؛ پدیدهای که در پزشکی به آن «اختلال عاطفی فصلی» یا همان افسردگی پاییزی گفته میشود.
کاهش ساعات تابش نور خورشید، اصلیترین عامل بروز این عارضه است. نور کم خورشید باعث بر هم خوردن تعادل مواد شیمیایی در مغز، بهویژه کاهش هورمون سروتونین (تنظیمکننده خلقوخو) و افزایش ملاتونین (هورمون خواب) میشود.
این عدم تعادل، عوارضی همچون بیحالی مداوم، خوابآلودگی مفرط، احساس غمگینی، افت انرژی، پرخوری (بهویژه تمایل به مصرف کربوهیدراتها) و انزوای اجتماعی را به دنبال دارد.
پزشکان توصیه میکنند افراد زمان بیشتری را در معرض نور طبیعی روز بگذرانند، فعالیت ورزشی منظم را در برنامه خود بگنجانند و رژیم غذایی سرشار از ویتامین D داشته باشند. در موارد شدیدتر نیز مراجعه به روانشناس و نورودرمانی میتواند نقش کلیدی در بازگرداندن نشاط و تعادل روانی ایفا کند.
فاطمه سعادتمند، متخصص اعصاب و روان با تأکید بر ضرورت شناخت علائم، توصیههایی را برای مدیریت این اختلال ارائه کرد.
سعادتمند گفت: کاهش روشنایی روز یکی از عوامل مهم در بروز الگوی پاییزی و زمستانی این اختلال است. نور طبیعی به تنظیم ساعت زیستی بدن کمک میکند، نظمی درونی که در زمانبندی خواب، بیداری و میزان هوشیاری نقش دارد؛ لذا با کوتاه شدن روزها، این هماهنگی در برخی افراد مستعد تغییر میکند و ممکن است با خوابآلودگی، کاهش انرژی و افت خلق همراه شود. تغییر در الگوی ترشح ملاتونین، هورمون مرتبط با خواب، و عملکرد سامانههای تنظیمکننده خلق، از جمله سروتونین، نیز در توضیح این اختلال مطرح است.
به گفته این متخصص، در کنار کاهش نور، تغییر عادتهای روزمره نیز میتواند بر حال روانی افراد اثر بگذارد و کمتر شدن فعالیت بدنی، کاهش حضور در فضای باز و محدود شدن ارتباطهای اجتماعی در روزهای سرد و کوتاه، ممکن است زمینه تداوم یا تشدید علائم را فراهم کند. لذا به افرادی که سابقه افسردگی یا اختلال دوقطبی دارند، توصیه می شود تغییرات فصلی خواب و خلق خود را با دقت بیشتری پیگیری کنند.
وی از نشانههای مهم افسردگی، به کاهش علاقه و لذت، احساس خستگی مفرط، اختلال تمرکز، احساس بیارزشی یا نا امیدی، احساس گناه، افکار خودکشی، تغییر الگوی خواب و اشتها اشاره کرد و گفت: در صورتی که افت خلق یا بیعلاقگی، حداقل دو هفته ادامه پیدا کند، مراجعه برای ارزیابی تخصصی ضرورت دارد و در صورت شدید بودن علائمی مانند هجوم افکار خودکشی، نباید برای مراجعه تا پایان این مدت منتظر ماند.
این روانپزشک در خصوص اصلاح سبک زندگی، به حفظ تماس روزانه با روشنایی طبیعی ، پیاده روی در ساعات روشن روز و فعالیت بدنی اشاره کرد و گفت: برای کسی که انرژی کمی دارد، یک پیادهروی کوتاه و منظم، هدفی عملیتر از برنامهای سنگین و دشوار است.
به گفته سعادتمند استمرار این فعالیتها از شروع پرفشار و رها کردن زودهنگام آنها اهمیت بیشتری دارد.حفظ ساعت نسبتاً ثابت خواب و بیداری، نیز توصیه می شود. خواب طولانی روزانه، مصرف کافئین در ساعات پایانی روز و استفاده طولانی از تلفن همراه نزدیک زمان خواب میتواند نظم خواب را بر هم بزند.
وی اضافه کرد: وعدههای غذایی منظم و متعادل نیز به حفظ انرژی روزانه کمک میکند، با این حال، هیچ خوراکی یا مکملی بهتنهایی درمان افسردگی فصلی محسوب نمیشود و مصرف خودسرانه مکملها جایگزین ارزیابی و درمان نیست.
سعادتمند بر حفظ ارتباطهای اجتماعی تأکید کرد و افزود، کاهش انگیزه ممکن است فرد را به کنارهگیری از دیگران سوق دهد، در حالی که انزوای بیشتر میتواند حال او را بدتر کند. برنامهریزی برای دیدار کوتاه با یک دوست، گفتوگو با اعضای خانواده یا ادامه دادن یک فعالیت لذتبخش و ساده، میتواند به حفظ مشارکت در زندگی روزمره کمک کند.
این روانپزشک خاطرنشان کرد: لازم نیست فرد برای برداشتن نخستین قدم، منتظر بازگشت کامل انگیزه بماند، گاهی شروع فعالیتهای کوچک و قابل انجام، بخشی از مسیر بهبود است. نقش خانواده نیز در این میان مهم است، شنیدن بدون قضاوت آنها، پرهیز از سرزنش و همراهی برای مراجعه و ادامه درمان، حمایت مؤثرتری از توصیههایی مانند (فقط مثبت فکر کن) فراهم میکند. در عین حال، اطرافیان قرار نیست مسئولیت درمان را بهتنهایی بر عهده بگیرند و میتوانند برای شیوه درست حمایت از فرد، راهنمایی تخصصی دریافت کنند.
وی متذکر شد، در برخی موارد اصلاح سبک زندگی، ممکن است بهتنهایی کافی نباشد، در این صورت روان درمانی، نور درمانی با تجهیزات استاندارد و دارو درمانی از گزینههایی هستند که بر اساس شدت علائم، سابقه بیماری و شرایط فرد توسط متخصص توصیه می شود.
سعادتمند تأکید کرد: نباید اختلال در فعالیتهای روزمره را صرفاً به سردی هوا یا تغییرات فصلی نسبت داد. بررسیهای تخصصی کمک میکنند تا علائم دیگری نظیر اختلالات خواب، کمکاری تیروئید یا کمخونی (در صورت وجود شواهد) شناسایی شوند. توجه به نشانهها، حفظ عادتهای سالم و مراجعه بهموقع میتواند از تشدید مشکلات فرد و تأثیر منفی آن بر زندگی شخصی و خانواده جلوگیری کند.





